Yogablokken voor Mensen met Autisme Spectrum Stoornis: Voorspelbaarheid

Wat is het?

Een yogablok is een rechthoekig hulpmiddel, meestal gemaakt van schuim, kurk of hout. Het dient als verlengstuk van je armen of als steun tijdens yogahoudingen.

Voor mensen met autisme spectrum stoornis (ASS) heeft het een extra, diepere functie.

Het blok biedt een voorspelbaar, tastbaar object in een wereld die soms overweldigend aanvoelt. De vorm, het gewicht en de textuur zijn altijd hetzelfde. Deze consistentie kan een gevoel van rust en controle geven wanneer externe prikkels te intens worden.

In de context van ASS gaat het dus niet alleen om fysieke ondersteuning. Het blok wordt een ankerpunt. Het helpt bij het reguleren van het zenuwstelsel door een focuspunt te bieden dat veilig en onveranderlijk is.

Hoe werkt het precies?

De werking berust op twee pijlers: tastbare voorspelbaarheid en diepe druk. Wanneer je het blok vasthoudt of er tegenaan leunt, ontvangt je brein duidelijke, ondubbelzinnige sensorische informatie.

Dit kan helpen om "ruis" van andere zintuigen te filteren. Je kunt het blok op verschillende manieren inzetten. Tijdens een zittende meditatie houd je het stevig vast om je aandacht te centraren.

In een staande houding zoals de "berg" kun je er zachtjes op drukken om je lichaamsbesef (proprioceptie) te versterken. De voorspelbaarheid zit hem in de routine.

Door het blok consequent te gebruiken in een bepaalde oefening of op een vast moment, creëer je een ritueel.

Je lichaam en geest leren dan: wanneer dit blok erbij komt, is het tijd voor kalmte en focus. De diepe druk die je kunt geven door te knijpen of te duwen, activeert het parasympathische zenuwstelsel. Dit is het deel van je zenuwstelsel dat verantwoordelijk is voor rust en herstel. Het kan een kalmerend effect hebben, vergelijkbaar met een stevige, geruststellende omhelzing.

De wetenschap erachter

Onderzoek naar sensorische integratietherapie ondersteunt het gebruik van tastbare hulpmiddelen, zoals yogablokken voor somatoforme stoornis. Veel mensen met ASS hebben een andere sensorische verwerking.

Hun brein filtert prikkels minder efficiënt, wat tot overprikkeling kan leiden. Een voorwerp met een voorspelbare textuur en gewicht biedt een "anker" voor het tastgevoel (tactiele input).

Dit helpt het brein om andere, chaotische prikkels beter te ordenen. Het is een vorm van zelfregulatie. De proprioceptieve input – informatie over de positie en spanning van je spieren en gewrichten – wordt ook gestimuleerd.

Deze input wordt vaak als organiserend en kalmerend ervaren. Het geeft een helder gevoel van waar je lichaam is in de ruimte. Hoewel er geen specifieke studies zijn die *alleen* yogablokken bij ASS onderzoeken, is het principe breed erkend in ergotherapie en yoga-therapie. Het gaat om het principe van het bieden van een voorspelbare, regulerende sensorische ervaring.

Voordelen en nadelen

Voordelen:

• Voorspelbaarheid en veiligheid: Het blok is altijd hetzelfde, wat een gevoel van zekerheid geeft in een veranderlijke omgeving.
• Zelfregulatie: Het biedt een concrete tool om zelf te gebruiken bij de eerste tekenen van overprikkeling of onrust.
• Focus: Het helpt de aandacht te richten op één tastbaar punt, wat mentale rust kan brengen.
• Lichaamsbesef: Het versterkt het gevoel van het eigen lichaam (proprioceptie) op een niet-bedreigende manier.
• Veelzijdig: Het kan zowel actief (drukken, knijpen) als passief (vasthouden, tegen aan liggen) gebruikt worden.

Nadelen:

• Persoonlijke voorkeur: Niet elk materiaal (zoals kurk of zacht schuim) voelt voor iedereen prettig aan. De textuur kan juist onprettig zijn.
• Geen wondermiddel: Het is een hulpmiddel, geen oplossing voor alle uitdagingen. Het moet passen binnen een bredere strategie.
• Afhankelijkheid: Er kan een (tijdelijke) afhankelijkheid ontstaan, waarbij het lastig is om zonder het blok te ontspannen.
• Verkeerd gebruik: Zonder goede instructie kan het blok verkeerd worden ingezet, waardoor het niet het gewenste effect heeft.

Voor wie relevant?

Deze aanpak is allereerst relevant voor volwassenen en kinderen met een autisme spectrum stoornis die baat hebben bij structuur en voorspelbaarheid. Vooral voor hen die gevoelig zijn voor sensorische overprikkeling (auditief, visueel) kan een tastbaar anker zoals yogablokken voor autisme helpen. Het is ook waardevol voor mensen die moeite hebben met interoceptie – het signaleren van lichaamssignalen zoals spanning of rust.

Het blok maakt deze signalen tastbaarder en bewuster. Daarnaast is het relevant voor yogadocenten, ergotherapeuten en begeleiders die werken met deze doelgroep.

Het blok kan een laagdrempelige en effectieve toevoeging zijn aan een sessie of dagelijkse routine. Tot slot kan het voor sommige mensen met angststoornissen, ADHD of een verstandelijke beperking ook een nuttig hulpmiddel zijn, met name voor structuur bij een dwangstoornis.

Het kernprincipe – voorspelbare sensorische input voor regulatie – kent een brede toepassing. Bij twijfel is het altijd goed om een professional (ergotherapeut, gespecialiseerde yogadocent) te raadplegen. Zij kunnen adviseren over het juiste type blok en de beste manier van inzetten voor de individuele behoefte.