Yogablokken voor Mensen met een Somatoforme Stoornis: Comfort
Yogablokken voor Mensen met een Somatoforme Stoornis: Comfort
Je lichaam voelt constant gespannen, pijnlijk of ongemakkelijk, zonder duidelijke medische verklaring. Dit is de realiteit bij een somatoforme stoornis.
Het vinden van tastbare hulpmiddelen die je een gevoel van controle en comfort geven, is cruciaal.
Een simpel yogablok kan zo'n onverwacht krachtig hulpmiddel zijn. Deze blokken bieden niet alleen fysieke ondersteuning tijdens yoga. Ze fungeren als een anker voor je aandacht en zenuwstelsel.
Door bewust contact met het blok te maken, kun je de cyclus van spanning en angst doorbreken. Het gaat hier om het creëren van een veilig, voelbaar referentiepunt in je eigen lichaam.
Wat is het?
Een somatoforme stoornis is een aandoening waarbij je ernstige lichamelijke klachten ervaart, zoals pijn, vermoeidheid of maagproblemen.
Deze klachten zijn niet of onvoldoende verklaard door een lichamelijke ziekte. De focus ligt sterk op het lichaam en de angst voor wat die klachten betekenen. Een yogablok is een rechthoekig hulpmiddel, meestal gemaakt van schuim, kurk of hout. Het wordt in yoga gebruikt om poses te ondersteunen, te verlengen of toegankelijker te maken.
Voor mensen met een somatoforme stoornis krijgt het blok een extra, therapeutische betekenis. Het blok wordt een extern aandachtspunt.
In plaats van te focussen op de diffuse, interne sensaties van pijn of onrust, richt je je aandacht op de vaste, voorspelbare sensatie van het blok onder je hand, rug of voet.
Dit verschuift de beleving van binnenuit naar buiten.
Hoe werkt het precies?
De werking berust op drie pijlers: proprioceptieve feedback, grounding en interoceptieve training.
Proprioceptie is je lichaamsbesef. Het blok geeft je zenuwstelsel duidelijke informatie over waar je lichaam zich in de ruimte bevindt, wat een gevoel van stabiliteit geeft. Grounding betekent letterlijk aarden. Door je handen of voeten stevig op het blok te plaatsen, creëer je een fysiek anker.
Dit helpt om uit je hoofd (waar de angst en piekergedachten zitten) te komen en in je lichaam. De vaste, onveranderlijke structuur van het blok biedt houvast.
Interoceptieve training is het bewust waarnemen van interne lichaamssignalen. Je oefent om onderscheid te maken tussen een echte pijnsignaal en een alarmsignaal van het zenuwstelsel.
Door te voelen hoe het blok drukt, ondersteunt of een grens aangeeft, leer je op een neutrale manier naar lichamelijke sensaties te kijken. Je kunt het blok op verschillende manieren inzetten:
- Ondersteuning bij rust: Plaats een blok onder je knieën in savasana (eindontspanning) om onderrugspanning te verminderen.
- Fysieke begrenzing: Leg het blok tegen je rug aan tijdens zittende meditatie. Het geeft een duidelijke, veilige grens.
- Focuspunt: Houd het blok vast tijdens een ademhalingsoefening en concentreer je op de textuur, temperatuur en het gewicht.
De wetenschap erachter
De wetenschappelijke onderbouwing voor het gebruik van yoga bij stress- en angstgerelateerde klachten is groeiende. Onderzoek toont aan dat yoga de activiteit van het parasympathische zenuwstelsel (het 'rust- en herstelsysteem') kan verhogen en cortisol, het stresshormoon, kan verlagen.
Bij somatoforme stoornissen is er vaak sprake van een verstoorde interoceptie.
Mensen interpreteren normale lichaamssignalen als bedreigend. Studies naar body scan-meditaties en yoga laten zien dat deze praktijken de nauwkeurigheid van interoceptie kunnen verbeteren en de emotionele reactie op lichamelijke sensaties kunnen verminderen. Het yogablok fungeert hierbij als een therapeutisch gereedschap.
Het biedt een externe, voorspelbare stimulus die helpt om de aandacht te sturen. Dit principe is vergelijkbaar met technieken uit de cognitieve gedragstherapie, waar het verleggen van de focus een sleutelrol speelt. Het blok maakt abstracte concepten als 'grounding' concreet en uitvoerbaar. De druk en het contact van het blok kunnen ook een kalmerend effect op het zenuwstelsel hebben, vergelijkbaar met een stevige, geruststellende aanraking. Dit kan de alertheid verminderen en een gevoel van veiligheid bevorderen, wat essentieel is bij het doorbreken van de angst-spanning-cyclus.
Voordelen en nadelen
Het inzetten van een yogablok heeft duidelijke voordelen, maar is geen wondermiddel. Het is belangrijk om een realistisch beeld te hebben.
Voordelen
- Direct inzetbaar: Je kunt het blok meteen gebruiken, zonder ingewikkelde instructies.
- Creëert veiligheid: Het biedt een fysieke begrenzing en ondersteuning, wat angst kan verminderen.
- Verleggen van focus: Helpt om de aandacht van piekeren of lichaamsfixatie af te halen.
- Vergroot lichaamsbesef: Ondersteunt bij het op een gezonde manier leren voelen van je lichaam.
- Toegankelijk en betaalbaar: Een eenvoudig hulpmiddel zonder hoge kosten.
Nadelen
- Geen vervanging voor therapie: Het is een aanvullend hulpmiddel, geen behandeling voor de onderliggende stoornis.
- Verkeerde verwachtingen: Het lost de somatoforme klachten niet op; het helpt er anders mee om te gaan.
- Overprikkeling mogelijk: Voor sommigen kan extra fysieke input juist te veel zijn.
- Vereist begeleiding: Zonder goede uitleg over het 'waarom' kan het effect beperkt zijn.
Voor wie relevant?
Deze aanpak is allereerst relevant voor mensen met een gediagnosticeerde somatoforme stoornis of onverklaarde lichamelijke klachten die veel angst met zich meebrengen. Het kan een waardevolle tool zijn in hun dagelijkse coping-strategie, zoals grounding met yogablokken.
Daarnaast is het nuttig voor mensen met een hoge mate van lichamelijke spanning of een gespannen relatie met hun lichaam, zoals met veilige yogablokken.
Dit kan voorkomen bij angststoornissen, burn-out of chronische stress. Het blok helpt om op een zachte manier weer contact te maken. Yogadocenten en therapeuten die werken met deze doelgroepen kunnen het blok integreren in hun sessies.
Het biedt een concrete, niet-bedreigende manier om over lichaamsbeleving te praten en te oefenen. De aanpak is minder geschikt voor mensen met ernstige dissociatieve klachten of een psychose, waar extra externe prikkels mogelijk destabiliserend werken. Bij twijfel is overleg met een behandelaar altijd verstandig. Het blok is een brug, geen bestemming, en kan bijdragen aan voorspelbaarheid via yogablokken voor autisme.