Yogablokken voor Mensen met een Dissociatieve Stoornis: Grounding

Wat is het?

Een dissociatieve stoornis is een complexe aandoening waarbij je je kunt loskoppelen van je gedachten, gevoelens, omgeving of lichaam. Dit kan voelen als een droom of alsof je naar jezelf kijkt vanaf een afstand.

Het is een overlevingsmechanisme, vaak ontstaan na trauma. Grounding is een verzameling technieken die je helpen om terug te keren naar het hier-en-nu. Het doel is om de dissociatieve episode te onderbreken en je weer verbonden te laten voelen met je lichaam en de fysieke realiteit om je heen.

Een yogablok is een stevig, rechthoekig hulpmiddel van kurk, schuim of hout.

In deze context is het geen hulpmiddel voor een diepere stretch, maar een ankerpunt. Het dient als een betrouwbaar, tastbaar object dat je kan helpen bij grounding-oefeningen.

Hoe werkt het precies?

Het blok werkt door middel van zintuiglijke prikkels. Door je aandacht te richten op het gewicht, de textuur en de temperatuur van het blok in je handen, geef je je brein een duidelijk, veilig aandachtspunt.

Dit kan de opkomende chaos of leegte van dissociatie doorbreken. Je kunt het blok in je handen houden en bewust de randen en het oppervlak voelen. Een krachtige oefening is om langzaam en met volle aandacht het blok van de ene hand naar de andere over te geven. De fysieke handeling en het gewicht versterken het gevoel van aanwezigheid.

Je kunt het blok ook op de grond plaatsen en er met je voet op gaan staan. Richt al je aandacht op het contactpunt: de druk van je voet op het blok. Dit verankert je letterlijk in de aarde en versterkt je lichaamsbesef, een kernonderdeel van grounding.

De wetenschap erachter

De werking is gebaseerd op het principe van sensorische integratie. Bij dissociatie raakt de informatieverwerking in de hersenen verstoord.

Gerichte aandacht op een sterke, concrete zintuiglijke prikkel (zoals tast) kan helpen om de informatiestroom te herorganiseren en te kalmeren. Onderzoek naar mindfulness en trauma laat zien dat het richten op lichamelijke sensaties de activiteit in de amygdala (het angstcentrum) kan verminderen en de prefrontale cortex (het denkende brein) kan activeren.

Het blok biedt een eenvoudige, voorspelbare sensatie om dit proces op te starten. Daarnaast speelt proprioceptie een rol: het gevoel van waar je lichaam zich in de ruimte bevindt. Door druk uit te oefenen op het blok met je handen of voeten, krijgt je brein heldere feedback over je lichaamsgrenzen, wat het gevoel van 'zijn' kan versterken.

Voordelen en nadelen

Het grootste voordeel is de eenvoud en directheid. In een moment van opkomende dissociatie is een complexe meditatie onmogelijk.

Een blok pakken en voelen is een laagdrempelige, effectieve eerste stap. Het is ook discreet en overal inzetbaar. Een ander voordeel is de voorspelbaarheid.

Het blok verandert niet. Het biedt dezelfde textuur en hetzelfde gewicht, wat een gevoel van veiligheid en controle kan geven wanneer je innerlijke beleving onvoorspelbaar of bedreigend aanvoelt.

De nadelen zijn er ook. Het is geen vervanging voor professionele therapie zoals EMDR of traumagerichte cognitieve gedragstherapie. Het is een coping-hulpmiddel, geen behandeling. Voor sommigen kan de sterke focus op lichamelijke sensaties in het begin ook confronterend of overweldigend zijn.

Voor wie relevant?

Deze toepassing is in de eerste plaats relevant voor mensen met een gediagnosticeerde dissociatieve stoornis, zoals DID of depersonalisatie-derealisatiestoornis. Het kan een waardevolle aanvulling zijn op hun gereedschapskist voor zelfregulatie, zoals yogablokken voor gronding. Daarnaast is het relevant voor mensen met een posttraumatische stressstoornis (PTSS) waarbij dissociatie een prominent symptoom is.

Ook mensen met ernstige angst of paniekaanvallen waarbij ze zich 'losgekoppeld' voelen, kunnen baat hebben bij deze techniek, zoals yogablokken voor angststoornissen.

Tot slot is het relevant voor yogadocenten en therapeuten. Zij kunnen cliënten leren hoe ze een simpel hulpmiddel als yogablokken voor comfort kunnen inzetten als een concreet anker. Het biedt een gedeelde taal en een praktische opdracht binnen een behandel- of beoefeningssetting.