Yogablokken voor Mensen met een Beperking: Aangepast

Wat is het?

Een aangepast yogablok is een hulpmiddel dat speciaal ontworpen of gemodificeerd is om mensen met een fysieke beperking of chronische aandoening te ondersteunen tijdens hun yogabeoefening. Het verschil met een standaardblok zit in details zoals vorm, materiaal, grip of extra functionaliteiten.

Denk aan bredere oppervlakken voor stabiliteit, zachte materialen voor gevoelige gewrichten of ingebouwde handgrepen. Deze blokken zijn er niet om de oefening 'makkelijker' te maken, maar om de oefening toegankelijker en veiliger te maken. Ze compenseren voor een verminderde bewegingsvrijheid, kracht of evenwicht.

Zo kan iedereen, ongeacht zijn of haar lichamelijke mogelijkheden, de voordelen van yoga ervaren.

Het gaat hierbij om maatwerk. Wat voor de ene persoon met een beperking een perfecte aanpassing is, kan voor een ander juist een hindernis zijn. De markt biedt steeds meer opties, van commerciële producten tot slimme doe-het-zelf-oplossingen.

Hoe werkt het precies?

Je gebruikt een aangepast blok op dezelfde manier als een standaardblok, maar dan met een specifiek doel. Het kan dienen als een verlenging van je arm om de grond te bereiken, als een stabiele ondersteuning onder je hand of heup, of als een verhoging om de druk op een gewricht te verminderen.

Stel je voor: je hebt een verminderde beenkracht. Een extra hoog of stevig blok onder je handen bij een vooroverbuiging voorkomt dat je door je knieën zakt en behoudt de integriteit van de houding. Of je hebt een kunstarm.

Een blok met een speciale uitsparing of grip kan dan als ankerpunt dienen.

De werking zit hem in de biomechanische ondersteuning. Het blok verandert de hefboomwerking, verkleint de afstand die moet worden overbrugd of verdeelt het lichaamsgewicht over een groter oppervlak. Dit maakt houdingen haalbaar die anders onmogelijk of pijnlijk zouden zijn.

De wetenschap erachter

De principes zijn gebaseerd op ergonomie en revalidatiewetenschappen. Onderzoek naar valpreventie en mobiliteitshulpmiddelen laat zien dat het vergroten van het steunvlak en het verbeteren van grip de stabiliteit direct verbetert.

Dit is precies wat een aangepast blok doet. Yoga zelf wordt in studies, zoals gepubliceerd in tijdschriften als Global Advances in Integrative Medicine and Health, in verband gebracht met verbeterde proprioceptie (het lichaamsbesef) en spierkracht bij mensen met aandoeningen zoals multiple sclerose of een beroerte. De blokken zijn het instrument dat deze beoefening mogelijk maakt.

Er is ook psychologisch onderzoek. Het kunnen deelnemen aan een groepsactiviteit en zelfstandig een houding uitvoeren, draagt bij aan het gevoel van autonomie en eigenwaarde.

Het hulpmiddel is dus niet alleen fysiek, maar ook sociaal en emotioneel van waarde.

Voordelen en nadelen

De voordelen zijn aanzienlijk. Het belangrijkste voordeel is toegang: je kunt lessen volgen en oefeningen doen die anders niet mogelijk zijn.

Het vergroot de veiligheid door de kans op vallen of overbelasting te verkleinen. Daarnaast bevordert het een correcte uitlijning, wat blessures op de lange termijn helpt voorkomen.

Er zijn ook praktische voordelen. Het vergroot de motivatie en plezier in de beoefening omdat frustratie wordt weggenomen. Voor docenten biedt het een manier om inclusiever les te geven zonder de essentie van de houding te verliezen. De nadelen zijn er ook.

Aangepaste of gespecialiseerde blokken, zoals yogablokken voor het syndroom van Down, zijn vaak duurder dan standaardblokken. Het vinden van het juiste type kan een zoektocht zijn.

Soms is er een risico op afhankelijkheid van het hulpmiddel, waarbij de ontwikkeling van eigen kracht of mobiliteit op een lager pitje komt te staan. Een ander nadeel is het stigma. Niet iedereen wil in een groepsles met een 'aangepast' voorwerp werken. Het kan ook een uitdaging zijn voor docenten, die kennis moeten hebben van zowel yoga als de specifieke beperking om goed advies te kunnen geven.

Voor wie relevant?

Deze blokken zijn relevant voor iedereen met een chronische aandoening die de mobiliteit, kracht of het evenwicht beïnvloedt, en ondersteunende yogablokken kunnen hierbij helpen.

Denk aan mensen met reuma, artrose, de ziekte van Parkinson, MS of een dwarslaesie. Maar ook voor herstellenden van een operatie, zoals een heup- of knievervanging. Ook voor mensen met een neurodiverse aandoening, zoals autisme of een sensorische verwerkingsstoornis, kan een aangepast yogablok met een bepaalde textuur of gewicht een kalmerende of structurerende werking hebben.

Het helpt bij het vinden van de juiste lichaamshouding en focus. Verder zijn ze relevant voor ouderen die veilig willen blijven bewegen en hun balans willen trainen.

En voor docenten en therapeuten die een inclusievere praktijk willen voeren. De relevantie reikt tot slot tot iedereen die gelooft dat yoga een praktijk voor iedereen moet zijn, ongeacht lichamelijke beperkingen.