Yogablokken voor Mensen met een Psychotische Stoornis: Voorzichtigheid

Wat is het?

Een yogablok is een rechthoekig hulpmiddel, meestal gemaakt van schuim, kurk of hout.

Het wordt gebruikt om houdingen te ondersteunen, de grond dichterbij te brengen of meer stabiliteit te geven. Voor iemand met een psychotische stoornis kan zo'n blok een waardevolle, tastbare anker zijn tijdens de beoefening. Het gaat hier niet om een speciaal aangepast blok, maar om de bewuste en voorzichtige inzet van een standaard yogablok binnen een aangepaste context.

De nadruk ligt op het gebruik als een betrouwbaar, voorspelbaar object dat houvast biedt wanneer de innerlijke beleving onvoorspelbaar of overweldigend kan zijn. De keuze voor materiaal is persoonlijk.

Schuim is licht en zacht, kurk is stevig en heeft een natuurlijke textuur, en hout biedt de meeste stabiliteit.

Het gevoel van het blok in de handen kan zelf al een kalmerend effect hebben.

Hoe werkt het precies?

Het blok fungeert als een verlengstuk van je lichaam en een focuspunt voor je aandacht.

Wanneer je het vasthoudt of erop leunt, geeft het een constante, voelbare druk. Deze tastbare feedback helpt om je bewustzijn uit je hoofd en naar je lichaam te brengen, een proces dat 'aarding' wordt genoemd. In een houding zoals de Staande Vooroverbuiging (Uttanasana) kan het blok onder je handen worden geplaatst.

Dit voorkomt dat je te diep reikt en jezelf forceert. Het blok creëert letterlijk een veilige, ondersteunde ruimte waarin je de sensaties in je lichaam kunt observeren zonder overweldigd te raken. De instructie is vaak simpel: "Druk je handen stevig in het blok" of "Voel het gewicht van je lichaam via het blok in de grond." Deze eenvoudige, concrete taak helpt om de aandacht te kanaliseren en geeft een gevoel van controle en veiligheid.

De wetenschap erachter

Onderzoek naar yoga bij psychotische stoornissen is nog in ontwikkeling, maar veelbelovend. Studies suggereren dat yoga, mits voorzichtig toegepast, angst en stress kan verminderen en het lichaamsbewustzijn kan verbeteren.

Het gebruik van props zoals blokken wordt binnen de yogatherapie gezien als een essentieel onderdeel om de beoefening toegankelijk en veilig te maken. Het werkingsmechanisme is tweeledig. Ten eerste biedt de voorspelbare, tastbare prikkel van het blok een 'anker' dat kan helpen bij dissociatieve gevoelens of vervreemding van het lichaam.

Ten tweede dwingt het gebruik van het blok om houdingen aan te passen, waardoor de beoefening minder prestatiegericht en meer ervaringsgericht wordt.

Belangrijk is dat deze toepassing altijd moet plaatsvinden in overleg met en onder begeleiding van een behandelaar en een ervaren yogadocent die bekend is met de doelgroep. Het is geen vervanging voor therapie, maar kan een aanvullend hulpmiddel zijn, zoals yogablokken voor comfort bij somatoforme stoornis, binnen een bredere behandelcontext.

Voordelen en nadelen

Voordelen: Het blok biedt concrete fysieke ondersteuning, waardoor blessures door overstretching worden voorkomen. Het vergroot het gevoel van veiligheid en stabiliteit in een houding.

De focus op de tastbare sensatie van het blok kan helpen om piekergedachten te onderbreken en de aandacht in het huidige moment te houden. Het kan een gevoel van autonomie en zelfcontrole bevorderen. Je bepaalt zelf hoe je het blok gebruikt en hoeveel steun je nodig hebt.

Dit is een krachtige ervaring voor iemand die zich in het dagelijks leven wellicht minder controle over zijn beleving kan voelen.

Nadelen: Er is een risico op overstimulatie. De textuur of de druk van het blok kan voor sommigen juist als te intens of onprettig worden ervaren, wat angst kan verhogen. Het is cruciaal om dit rustig te verkennen.

Verkeerd of onbewust gebruik kan leiden tot een vals gevoel van zekerheid, waardoor iemand zijn grenzen niet goed meer aanvoelt. De begeleiding moet hierop alert zijn. Ook kan de focus op het prop te mechanisch worden, waardoor de verbinding met de ademhaling en het innerlijk proces verloren gaat.

Voor wie relevant?

Deze voorzichtige aanpak is relevant voor mensen met een psychotische stoornis die, in overleg met hun behandelaar, op zoek zijn naar lichaamsgerichte ontspanning en stabiliteit. Het is vooral geschikt voor hen die baat hebben bij concrete, tastbare houvast, zoals yogablokken voor ondersteuning, en die overprikkeld kunnen raken door te veel interne focus.

Het is niet geschikt tijdens acute psychotische episodes of wanneer iemand sterk gedissocieerd is.

De veiligheid en het contact met de realiteit staan dan voorop. De beoefening moet altijd kalm, voorspelbaar en zonder druk zijn. Een essentiële voorwaarde is begeleiding door een docent met kennis van zowel yoga als de psychiatrie, zoals bij veilig gebruik van yogablokken.

Deze persoon kan de oefeningen en het gebruik van het blok volledig afstemmen op de individuele behoeften en grenzen van de beoefenaar op dat moment. Het doel is niet om een perfecte houding te bereiken, maar om een veilige, ondersteunende ervaring van het lichaam te creëren.