Yogablokken voor Mensen met een Sarcoidose: Ondersteuning

Sarcoidose is een ontstekingsziekte waarbij je lichaam kleine ophopingen van ontstekingscellen, granulomen genaamd, aanmaakt.

Deze kunnen in bijna elk orgaan ontstaan, maar treffen vaak de longen, huid en lymfeklieren. Het kan leiden tot chronische vermoeidheid, pijn, ademhalingsproblemen en gewrichtsklachten. Voor veel mensen met deze aandoening is bewegen een uitdaging, maar tegelijkertijd cruciaal om soepel en sterk te blijven. Hier kan een eenvoudig hulpmiddel als een yogablok een wereld van verschil maken.

Wat is het?

Een yogablok is een rechthoekig, lichtgewicht blok gemaakt van materiaal zoals schuim, kurk of hout. Het dient als verlengstuk van je armen of als ondersteuning voor je lichaam tijdens yogahoudingen. Voor iemand met sarcoidose is het geen luxe, maar een essentieel hulpmiddel om de practice aan te passen aan wat je lichaam op dat moment aankan.

Het blok helpt je om de grond dichterbij te brengen, zodat je geen onnodige spanning op je spieren en gewrichten zet.

Het biedt stabiliteit wanneer evenwicht een probleem is door vermoeidheid of medicatie. En het maakt het mogelijk om houdingen langer vol te houden zonder pijn, door simpelweg de intensiteit te verlagen.

Je kunt het blok op drie verschillende hoogtes gebruiken: plat, op zijn kant of rechtop. Zo kun je de ondersteuning precies afstemmen op wat je die dag nodig hebt. Het is een flexibel instrument dat zich aanpast aan jouw veranderende energie en kracht.

Hoe werkt het precies?

Stel je voor: je wilt een vooroverbuiging doen, maar door pijn in je onderrug of stijfheid in je hamstrings kom je niet bij de grond.

In plaats van geforceerd te reiken, leg je het yogablok voor je neer en rust je je handen erop. Zo creëer je direct meer lengte in je ruggengraat en ontlast je je onderrug, terwijl je toch een diepe stretch voelt.

Bij staande houdingen, zoals een driehoekshouding, kan het blok onder je onderste hand geplaatst worden. Dit voorkomt dat je je zij moet 'instorten' om de grond te bereiken, wat je longen en ademhaling kan belasten. Het blok geeft je de ruimte om je borstkas open te houden, wat cruciaal is bij longbetrokkenheid bij sarcoidose. Je kunt het blok ook gebruiken als zitverhoger tijdens meditatie of ademhalingsoefeningen.

Door je heupen hoger dan je knieën te plaatsen, neem je automatisch een rechtere houding aan.

Dit maakt diep ademhalen makkelijker en helpt bij het verminderen van kortademigheid, een veelvoorkomend symptoom. Voor ontspannende houdingen, zoals een ondersteunde brug, plaats je het blok onder je heiligbeen. Dit opent zachtjes je borst en heupen zonder dat je spieren hoeven te werken. Het is een vorm van passieve ondersteuning die je lichaam helpt herstellen zonder energie te verspillen.

De wetenschap erachter

Hoewel er geen specifiek onderzoek bestaat naar yogablokken bij sarcoidose, is er overtuigend bewijs voor de voordelen van aangepaste yoga bij chronische ziekten. Studies tonen aan dat yoga met props (hulpmiddelen) pijn kan verminderen, de longfunctie kan verbeteren en de kwaliteit van leven kan verhogen bij aandoeningen met ontstekingen en vermoeidheid.

Het principe is simpel: door de houding te ondersteunen, verminder je de mechanische belasting op gewrichten en spieren.

Dit is bijzonder belangrijk wanneer ontstekingen in het lichaam al voor pijn en zwakte zorgen. Het blok zorgt ervoor dat je de therapeutische voordelen van een houding krijgt, zonder de risico's van overbelasting. Onderzoek naar 'restorative yoga' – een vorm die volledig gebruikmaakt van props – laat significante verlagingen zien van stresshormonen zoals cortisol.

Voor sarcoidosepatiënten, waar stress een trigger kan zijn voor opflakkeringen, is dit een belangrijk mechanisme. Het blok maakt deze diepe ontspanning toegankelijk, ook op dagen met weinig energie.

Daarnaast helpt het gebruik van een blok bij proprioceptie: het bewustzijn van je lichaam in de ruimte. Dit kan bijdragen aan een betere balans en coördinatie, wat valpartijen kan voorkomen. Het zenuwstelsel krijgt door de tastbare ondersteuning duidelijke feedback, wat een gevoel van stabiliteit geeft.

Voordelen en nadelen

Voordelen: Het grootste voordeel is dat je je practice kunt aanpassen aan je dagelijkse energieniveau.

Op goede dagen kun je het blok op een lagere stand gebruiken, op slechtere dagen op een hogere. Dit voorkomt frustratie en moedigt aan om consistent te blijven oefenen. Het blok bevordert een juiste uitlijning, wat blessures voorkomt.

Het maakt yoga ook mentaal toegankelijker: je hoeft niet met jezelf te vechten om een houding te 'halen'. Je leert luisteren naar je lichaam in plaats van het te forceren, een essentiële vaardigheid bij een chronische aandoening.

Nadelen: Een te dik of onstabiel blok kan juist voor onbalans zorgen.

Kies daarom voor een blok van voldoende kwaliteit en met een antislip-oppervlak. Ook kan het verleidelijk zijn om je volledig op het blok te laten rusten, waardoor je spieren te weinig actief blijven. Blijf bewust je spieren licht aanspannen. Sommige mensen ervaren een psychologische drempel: het gebruik van een hulpmiddel, zoals yogablokken voor geleidelijke opbouw, voelt als een 'nederlaag'.

Het tegendeel is waar: het is een teken van wijsheid en zelfzorg. Bespreek dit eventueel met een yogadocent die ervaring heeft met chronische aandoeningen.

Voor wie relevant?

Deze informatie is allereerst relevant voor iedereen met een diagnose van sarcoidose, ongeacht de ernst of het stadium van de ziekte.

Of je nu net begint met bewegen of al ervaring hebt met yoga, een blok kan je practice transformeren. Ook voor partners, familieleden of mantelzorgers is het nuttig om te begrijpen hoe zo'n simpel hulpmiddel kan helpen. Het kan hen helpen om beter te ondersteunen bij het vinden van passende bewegingsvormen.

Yogadocenten die werken met mensen met chronische aandoeningen zouden kennis moeten nemen van deze toepassing voor ondersteuning bij rugartrose. Het stelt hen in staat om beter te differentiëren in hun lessen en een veilige omgeving te creëren voor iedereen.

Tot slot is het relevant voor iedereen die worstelt met vermoeidheid, pijn of bewegingsbeperkingen door andere aandoeningen, zoals reuma, fibromyalgie of long-COVID, waar yogablokken ondersteuning bieden.

De principes van ondersteuning en aanpassing zijn universeel. Begin altijd met overleg met je behandelaar of een gespecialiseerde therapeut. Zij kunnen adviseren over welke houdingen wel en niet geschikt zijn in jouw specifieke situatie. Samen kun je een veilige en effectieve manier vinden om de voordelen van ondersteunde yoga te ervaren.