Yogablokken voor Mensen met een Spina Bifida: Aangepaste Ondersteuning

Wat is het?

Een yogablok is een stevig, rechthoekig hulpmiddel dat je ondersteunt tijdens je yogapractice. Voor mensen met spina bifida is dit geen gewoon accessoire, maar een cruciaal stuk aangepaste uitrusting.

Het blok dient als een verlengstuk van je armen of als een stabiele ondergrond, waardoor houdingen toegankelijker en veiliger worden.

Deze blokken zijn er in verschillende materialen, zoals kurk, schuimrubber of hout. Elk materiaal biedt een andere hardheid en grip. Voor iemand met spina bifida is de keuze afhankelijk van de specifieke behoefte aan stabiliteit, comfort en de gewenste hoogte-ondersteuning.

In essentie fungeert het blok als een aanpassing van de omgeving aan jouw lichaam, in plaats van andersom. Het compenseert voor beperkte mobiliteit, spierzwakte of evenwichtsproblemen die vaak samenhangen met deze aandoening. Zo kun je de voordelen van yoga, zoals rek en ontspanning, op een verantwoorde manier ervaren.

Hoe werkt het precies?

Een yogablok werkt door fysieke ondersteuning te bieden op plekken waar je lichaam die zelf (nog) niet kan geven.

Je plaatst het onder je handen in een vooroverbuiging, zodat de grond als het ware 'omhoog komt'. Dit vermindert de druk op je onderrug en hamstrings aanzienlijk. Bij staande houdingen, zoals een driehoekshouding, kan het blok onder je onderste hand rusten.

Dit voorkomt dat je jezelf forceert om de grond te bereiken en helpt je ruggengraat lang en recht te houden. De extra hoogte geeft je de ruimte om de borst te openen en goed te ademen.

Je kunt het blok ook als zitverhoging gebruiken tijdens meditatie of ademhalingsoefeningen.

Dit tilt je bekken op, waardoor je wervelkolom een natuurlijkere, rechtere positie aanneemt. Voor mensen met spina bifida kan dit de druk op de rug verminderen en een comfortabelere zit garanderen. Daarnaast fungeert het als een stabiliserend anker. Je kunt er tegenaan leunen voor balans of het tussen je knieën klemmen om de beenspieren op een veilige manier te activeren. Het biedt een voorspelbaar en stabiel contactpunt.

De wetenschap erachter

De wetenschappelijke onderbouwing richt zich op de principes van aanpassing en proprioceptie.

Door een blok te gebruiken, pas je de houding aan je eigen biomechanische mogelijkheden aan. Dit vermindert de belasting op gewrichten en het zenuwstelsel, wat essentieel is wanneer er sprake is van een neurale buisdefect. Onderzoek naar yoga voor mensen met een handicap benadrukt het belang van toegankelijkheid, zoals bij yogablokken voor auto-immuunziekten.

Het gebruik van props zoals blokken wordt gezien als een sleutelfactor om deelnemers veilig te laten bewegen en de therapeutische voordelen te laten ervaren, zoals pijnvermindering en verbeterde stemming. Proprioceptie is het bewustzijn van je lichaam in de ruimte.

Voor mensen met spina bifida kan dit zintuig minder ontwikkeld zijn. Een stabiel yoga blok geeft duidelijke, tastbare feedback over je positie, wat je lichaamsbesef en coördinatie kan trainen en verbeteren.

Verder draagt het gebruik van een blok bij aan het principe van progressieve overload, maar dan op een veilige manier. Je kunt jezelf uitdagen binnen je eigen grenzen door de hoogte van het blok aan te passen, waardoor je kracht en mobiliteit geleidelijk kunt opbouwen zonder risico op overbelasting.

Voordelen en nadelen

Voordelen

• Veiligheid en preventie: Het blok voorkomt dat je in houdingen jezelf forceert, wat het risico op valpartijen of overbelasting van kwetsbare structuren vermindert.
• Toegankelijkheid: Het maakt een veel breder scala aan houdingen mogelijk, waardoor je niet hoeft te stoppen bij een 'te moeilijke' pose maar kunt aanpassen.
• Beter uitlijning: Door de ondersteuning kun je je focussen op het correct uitlijnen van je wervelkolom en gewrichten, in plaats van te worstelen om in de houding te komen.
• Zelfstandigheid: Het stelt je in staat om zelfstandig te oefenen, zonder altijd afhankelijk te zijn van een assistentie van een docent voor fysieke aanpassingen.
• Vertrouwen: Het geeft een gevoel van stabiliteit en controle, wat je vertrouwen in je eigen lichaam en in de practice kan vergroten.

Nadelen

• Beperkte mobiliteit op lange termijn: Als je altijd op het blok steunt zonder te proberen de mobiliteit te vergroten, kan het een 'kruk' worden die vooruitgang in de weg staat.
• Verkeerd gebruik: Een blok op de verkeerde plek of hoogte kan een slechte houding juist bevorderen of onnodige druk geven. Deskundig advies is belangrijk.
• Kosten: Hoewel niet extreem duur, is het een extra aanschaf bovenop een yogamat. Kwaliteitsblokken van kurk zijn duurder dan schuim.
• Beperkte feedback: Het blok geeft geen feedback over spierspanning. Je moet zelf leren voelen wanneer je te veel leunt op het blok in plaats van je eigen spieren te gebruiken.

Voor wie relevant?

Deze aangepaste benadering is in de eerste plaats relevant voor iedereen met een diagnose spina bifida, ongeacht de ernst of het niveau van de laesie. Of je nu net begint met bewegen of al ervaring hebt met yoga, het blok kan op maat worden ingezet, zoals voor ondersteuning bij MS.

Daarnaast is het relevant voor yogadocenten die inclusieve lessen willen geven. Kennis over hoe je een blok kunt inzetten voor een leerling met spina bifida is essentieel om die persoon veilig en respectvol te begeleiden. Fysiotherapeuten en ergotherapeuten die yoga als onderdeel van een therapieplan inzetten, kunnen het blok gebruiken als een therapeutisch hulpmiddel om specifieke doelen op het gebied van kracht, rek en balans te bereiken.

Ten slotte is het relevant voor mantelzorgers of familieleden die iemand met spina bifida ondersteunen bij thuisoefeningen.

Het blok biedt een eenvoudige, tastbare manier om de practice veiliger en plezieriger te maken.